foto cmc

Blog evangelist

René Strengholt 22 - 06 - 2017

Kerk-zijn in een pluralistische samenleving

In dit tweede artikel (gepubliceerd in het christelijk-gereformeerde Kerkblad voor het Noorden) over de 20e-eeuwse zendingstheoloog Lesslie Newbigin wil ik iets vertellen over zijn invloedrijke visie op de ontmoeting van het evangelie met de moderne, westerse cultuur. Dit thema stond voor hem centraal in de laatste 20 jaar van zijn leven. Na zijn pensionering als bisschop van de Kerk van Zuid-India in 1975 keerde Newbigin en zijn vrouw definitief terug naar Engeland. Hij heeft als 65+er bepaald niet stil gezeten. Tot zijn 70e doceerde hij aan een zendingsopleiding. Daarna is hij nog 9 jaar parttime predikant geweest in een achterstandswijk in Birmingham. Het viel hem op hoezeer Engeland geseculariseerd was en hoeveel verlegenheid er was onder Engelse christenen om het evangelie te delen.  De cultuur was pluralistisch geworden en kerk en geloof teruggedrongen naar het privédomein. Ieder voor zich mag bepalen welke waarden en geloofsopvattingen hij aanhangt,  zolang je het maar niet propageert als waarheid die ook voor anderen of voor het publieke leven geldt. Newbigin had de indruk dat christenen zich hier grotendeels aan aangepast hadden, door het geloof te beperken tot  het innerlijk leven, en tot de ervaring en moraal van je privéleven. Bij welke kerk je je aansluit is hierbij optioneel. Newbigin vond ook het zendingswerk onder autochtone Engelsen moelijker dan hij ooit in India had meegemaakt omdat er zoveel desinteresse was in het christelijk geloof. Het werd  als gepasseerd station  gezien. Het bepaalde hem erbij hoezeer  de moderne, geseculariseerde wereld het meest uitdagende zendingsgebied was geworden.

Newbigin pakte deze uitdaging op en heeft in een groot aantal publicaties en toespraken zijn brede zendingservaring en –visie toegepast op de  zending in de westerse wereld. Hij wilde hiermee vooral de kerk wakker schudden en vertrouwen geven in het evangelie als waarheid voor het hele leven, thuis en in de samenleving. Hij noemt daarbij het evangelie een publieke waarheid, een waarheid ieder mens raakt en zeggingskracht heeft voor alle terreinen van het publieke leven. Wie uit de wereld tot Christus geroepen wordt, wordt door Christus weer midden in de wereld geplaatst, als ‘zout’ en als ‘licht’, als gezondene. De centrale taak van de kerk in de missionaire ontmoeting met onze cultuur is dan ook het toerusten van haar leden om in het dagelijks leven, op hun plek in de samenleving het evangelie handen en voeten en stem te geven. Tegelijk kan het persoonlijk volgen van Jezus in het dagelijkse leven niet zonder het samen leven in de gemeente. Woorden en daden van gemeenteleden vloeien voort uit de band met Christus die in de gemeente samen geloofd, beleefd en gedeeld wordt.

Newbigin typeert de gemeente vaak als ‘voorsmaak, teken en instrument van Gods Koninkrijk’, waarbij hij ‘voorsmaak’ bewust voorop zet. Door de gedeelde band met Christus en door de aanwezigheid en het werk van de Heilige Geest wordt in de gemeente, in alle voorlopigheid, al iets geproefd van het komende Koninkrijk. Dit voorpoefje is er niet alleen voor elkaar, maar ook voor de omgeving. De kerk is voorsmaak, teken en instrument voor de plaats waar zij gesteld is. Waar de gemeente, al blijft het stukwerk, leeft uit die nieuwe werkelijkheid in Christus, daar maakt de Heilige Geest haar tot teken en instrument van Gods koninkrijk en gebruikt Hij de woorden en daden van de gemeente voor zijn missie om mensen tot Christus te brengen. Om zo als gemeente ‘voorsmaak’ te zijn is niet maakbaar, maar is een zaak van Gods kracht in onze zwakheid.

Als voorsmaak van het koninkrijk heeft de plaatselijke gemeente voor Newbigin een centrale rol in de missionaire ontmoeting met de westerse cultuur. Als gemeenschap waarin het evangelie geloofd én geleefd wordt. Voor de moderne mens is het evangelie een ‘vreemd verhaal’, moeilijk in te passen in zijn levensvisie. De gemeente kan met haar geloof en haar manier van leven laten zien dat de bijbelse boodschap ook vandaag nog levensbepalend kan zijn, dat het het ware verhaal is van God, mens en wereld. De gemeente is de oefenplaats van een manier van leven die Gods bedoeling weerspiegelt. In een samenleving vol scepsis en cynisme heeft zij weet van vertrouwen, dankbaarheid en lofprijzing. In een wereld waar veel mensen voor zichzelf gaan, oefent ze zich in  betrokkenheid op de mensen en de wereld om haar heen. In een individualistische samenleving oefent ze zich in verantwoordelijkheid voor elkaar. In een cultuur waarin succes en maakbaarheid de norm lijken te zijn, leert Jezus haar om hoog te houden wie in de samenleving niet meekomt of meetelt. In het licht van onrechtvaardige verhoudingen in deze wereld, weet ze zich geroepen op te komen voor recht en oog en hart te hebben voor de armen. Ook weet ze zich geroepen zorg te dragen voor de schepping en dit vorm te geven in haar levensstijl. Op deze manieren wordt er iets van zichtbaar dat de gemeente van Christus uit een andere Bron leeft.

René Strengholt, missionair werker van de Protestantse gemeente Delft